Popeye & Frank "Rocky" Fiegel

Popeye, Museum aan de A

Wist jij dat 𝗣𝗼𝗽𝗲𝘆𝗲 gebasseerd is op een echt persoon? 

Klik op Foto voor Youtube video
van 2½ minuut

Frank "Rocky" Fiegel (1868-1947) 

Het is vandaag Rocky's sterfdag. Rocky deelde hetzelfde uiterlijk en dezelfde persoonlijkheid met Popeye, maar niet alles aan Popeye kwam overeen met het leven van Rocky. Rocky hield van drank en had sterke vuisten, maar dat kwam niet van spinazie en hij was geen zeeman. 

Toen hij werd begraven, kreeg hij een ongemarkeerd graf naast de plek waar zijn moeder werd begraven. In 1996 werd een poging gedaan om dit te verhelpen, door er een grafsteen neer te zetten en een gravure erin te snijden met een afbeelding van Popeye uit 1929.

Fotonr 1: de achtergrond was rommelig, die heb ik weggepoetst van mijn eigen foto. Toen ik 12jr geleden bij het Noordelijk Scheepvaartmuseum (nu Museum aan de A) kwam werken en een rondleiding kreeg in het depot, stond daar onze Popeye. 

Ik heb altijd gedacht dat iemand hem zo genoemd had. Maar hij heet echt zo. Het is een souvenirspopje van papier-mache en werd verkocht op de North Sea Ferries (1965-1996). Het popje van 34cm hoog is gemaakt in Schotland en  komt uit de jaren '60. Er zat snoep in. 

North Sea Ferries zijn in 1996 opgegaan in een andere maatschappij wat nu P&O Ferries is.

Jan Lucas van der Baan

𝗭𝗼𝘂𝘁𝗸𝗮𝗺𝗽 ± 𝟭𝟵𝟲𝟰 - 𝗝𝗟 𝘃𝗮𝗻 𝗱𝗲𝗿 𝗕𝗮𝗮𝗻

Jan Lucas van der Baan (1912-1990) Dit werk is in het bezit van Museum aan de A en hing in een Ploegtentoonstelling in 2021 en waarschijnlijk ook in de JL van der Baan tentoonstelling in 2002 toen wij nog het Noordelijk Scheepvaartmuseum waren, maar ik werk er vanaf 2012. 

In 1941 wilde JL van der Baan lid worden van schilderscollectief de Ploeg. Hij werd afgewezen, omdat zijn manier van schilderen er niet bij paste. Hij werd aspirantlid en na WO II is hij echt lid geworden. Tevens heeft hij bestuurlijke rollen bekleed zoals secretaris en voorzitter. 

JL van der Baan was één van de initiatiefnemers van Het Grafisch Centrum dat is opgericht in 1964 en hij was daar voorzitter tot 1987. 

Ook is hij de bedenker van de Koppermaandagprent die elke eerste maandag na Diekoningen wordt bekend gemaakt. Van oudsher was dit een dag waarop drukkers feestelijk de start van het nieuwe jaar vierden en hun werkgever een mooi drukwerk aanboden, hun Kopperprent. In ruil daarvoor trakteerde de werkgever zijn medewerkers.

Voor de Kopperprent van 2024 is gekozen voor het mooie schilderij 'Vier Paarden' van Jan Altink uit de collectie van Museum Belvédère in Oranjewoud,

Bronnen: 

- Museum aan de A

- Wikipedia

- Het Grafisch Centrum Groningen

- Beno Hofman zie video Beno's Stad https://youtu.be/Ilke3PB35Fw?si=uR-2NRd8EvqLYB05

Oorijzer

In de tentoonstelling Vraauwlu

Van kleins af aan keek ik naar de Scheveningse vrouwen die naar de Haagsche Mart gingen. Ik groeide dichtbij de mart op en ik vond hun dracht zo mooi en de oorijzers met kapjes 😍.

Drie weesmeisjes en een poes - Thérèse Schwartze (1885)

Voor zover bekend heb ik geen voormoeders in klederdracht gehad. 

Wel weet ik dat een voormoeder dit (van het schilderij) heeft gedragen toen ze in het Burgerweeshuis van Amsterdam zat. 

Mijn liefde voor klederdracht is dus ontstaan dankzij de Scheveningse vrouwen. Nouja om anderen erin te zien lopen iig. In de tentoonstelling 𝗩𝗿𝗮𝗮𝘂𝘄𝗹𝘂 van Museum aan de A is dit mijn favoriete object. Te zien t/m 7 januari 2024.

Het oorijzer begon als metalen smalle beugel om mutsen op hun plaats te houden in de burgerdracht in de Noordelijke provincies en Zeeland. Later werd dit overgenomen in streekdrachten. In de loop der tijd groeide het oorijzer uit tot een pronkstuk en werd het zelfs groter. 

Aan de voorzijde staken versierde gouden plaatjes of krullen uit. Met mutsspelden werd de kap aan het oorijzer bevestigd. Oorijzers hebben bestaan in metaal, zilver en goud.

Halverwege de 19e eeuw uiten steeds meer vrouwen hun weerzin over het oorijzer (bijv schippersvrouwen die elders in Europa zijn geweest). 

Vrouwen vinden het niet meer passen bij de tijd waarin ze leven. De oorijzers worden gezien als een symbool van onderukking en heeft ook effect op de bewegingsvrijheid van het hoofd.

Veel vrouwen klaagden zelfs over hoofdpijn als ze het oorzijzer een dag gedragen hadden. Wat in die tijd ook meespeelde was het feit dat "een dame" er niet als een boerin wilde uitzien. Er kwamen steeds meer vrouwen die het oorijzer in de kast hadden liggen en het alleen op zondag of bij speciale gelegenheden droegen.

Volgens schrijver Johan Winkler (1840- 1916) dragen de Groninger vrouwen in 1871 hun haar los. Duizenden oorijzers zouden volgens hem omgesmolten zijn. 

Disclaimer: tekst is niet van het museum aan de A

Mart = Haagsch voor markt en geen typefout

Het losse oorijzer = bruikleen Groninger Museum

De dracht op de pop bruikleen van Verhildersum

Tekstbord in de tentoonstelling Vraauwlu

Mijn oma en twee Scheveningse vrouwen

De ene dame draagt alleen een hoofdkapje,  ”moppes” of ”mopmuts” genoemd, en de ander met hoofdijzer. Aan de voorzijde ervan, die zichtbaar onder de muts uitsteken, zitten gouden sierknoppen die ' boeken' worden genoemd. Oorspronkelijk waren de boeken eenvoudige vierkante plaatjes van goud. 

De Scheveningse klederdracht kende een lange traditie en gaat terug tot de 17e eeuw.

Karel de Grote

Eikenhouten beeld: Karel de Grote

Op deze dag in het jaar 800 werd 𝗞𝗮𝗿𝗲𝗹 𝗱𝗲 𝗚𝗿𝗼𝘁𝗲 door paus Leo III in de Oude Sint-Pietersbasiliek tot keizer gekroond. Dit werd bewust op de geboortedag van Jezus gedaan. 

De naam 'De Grote' dankte hij aan het feit dat zijn rijk groot was. Het besloeg een groot deel van West-Europa zoals het huidige Frankrijk, Duitsland, de Benelux en Italie. Ook werd hij 'de vader van Europa' genoemd. 

Karel de Grote dacht ook groots. Hij zag zichzelf graag als opvolger van de Romeinse heersers. Zo liet hij zijn eigen munt slaan waarop hij afgebeeld staat als Romeins keizer. En zijn lengte was (denkt men) 1,84 meter.

Dit galjoensbeeld van keizer Karel de Grote is van na 1600 en afkomstig van een 17e eeuws

Nederlands schip. Het is gemaakt van eikenhout.

Schepen uit de zeventiende eeuw waren vaak rijk versierd. Het is niet bekend of dit beeld van een walvisvaarder, een oorlogsschip of een handelsschip afkomstig is.

Vroeger stond dit beeld in zaal 10 van het Noordelijk Scheepvaartmuseum en zit in de collectie van Museum aan de A (momenteel niet te zien voor het publiek)

Karel de Grote zoals hij in het
Noordelijk Scheepvaartmuseum
in zaal 10 stond

Bronnen: 

Noordelijk Scheepvaartmuseum

Wikipedia

Twitter (Boudewijn Steur)