zaterdag 10 oktober 2015

Dag van de Groninger Geschiedenis 2015

Vandaag was het De Dag van de 
Groninger Geschiedenis en natuurlijk ben ik even
 gaan kijken op het Cascadeplein bij de Groninger Archieven. 
(klik op de foto voor meer informatie)
Oude DAF Roltrommel-vuilniswagen uit 1961
Ook stonden er weer lange rijen voor de gratis 
poffertjes, waar je dan een paar van kon krijgen. 
Altijd leuk om naar te kijken, hoe 100 poffertjes
in één keer worden gebakken. 
Ze worden omgedraaid en zodra ze gaar zijn, 
kunnen we smullen met z'n allen. 
Gezellig :-)
Dit vind ik zo gaaaaafff gedaan en geeft echt
een 3D effect eraan. Links op de foto Hubert Hagens en 
rechts Emile de Schepper. Voor hun vliegtuig Helpman I, 
toen dit tentoongesteld werd in de rijwielschool van
Fongers aan de Hereweg, mei 1911.  
De Helpman I, was één van de allereerste in 
Nederland geconstrueerde vliegtuigen. 
Normaal hangt deze, van gewreven inlands 
notenhouten vliegtuigpropeller aan de muur 
van Emile Koopmans, die het geërfd heeft van zijn 
grootvader Emile de Schepper (1892-1967).
Klik voor het filmpje op Youtube *hier* 
Natuurlijk stond ons museum ook weer op de 
archieven, met een stand. Tevens hadden ze 
een paar leuke koopjes liggen.
De Emma deed weer wat tripjes vanuit de Zuiderhaven naar de Oosterhaven.
De bomen in herfsttooi aan de sluis van de Zuiderhaven.
Het Bronsmotoren Museum uit Appingedam 
was er ook en hadden een Bakjesknapper
bij zich om te demonstreren.
Deze 1 cilinder Bronsmotor is uit 1916. 
En heeft 10 PK.
 
Koftjalk De Tromp, 

Het is de grootste Tjalk ter wereld. Dit schip overleefde zware stormen, 
strandingen en 2 wereldoorlogen met zeemijnen, onderzeeboten,
 beschietingen en bombardementen. 

Het is gebouwd in 1912 in Martenshoek. 
De Tromp heeft ongeveer 90 jaar gevaren op 
zee, waarvan 28 jaren op de Middellandse zee. 
De thuishaven is meer dan een halve eeuw de Stad Groningen geweest. 
Er waren op de kade garnalenpelsters garnalen 
aan het pellen. Dit kon tevens geproefd worden. 
Zij waren van het Visserijmuseum in Zoutkamp. 
Verder bakte het Visserrijmuseum heerlijke kleine scholletjes.
Dit was gratis, maar een gift werd op prijs gesteld en kwam ten gunste
aan het museum.
De Ecolution van Wubo Ockels lag ook in de 
Zuiderhaven en was voor 5 euro per persoon te bezichtigen. 
Ik ben er niet opgegaan, omdat mijn zoon (7) er 
toch maar kort op blijft en dat is zonde. 
Op 27 augustus 2015 was De Voorwaarts Voorwaarts
onderweg van Sail Amsterdam naar Lauwersoog,
toen die met de touwen van de mast tegen het openstaande
brugdek van de Noorderbrug kwam. 
De touwen van het schip bleven aan het brugdek hangen,
waardoor de achterste mast afknapte en de voorste mast zwaar
beschadigd raakte. Een ambulance kwam met spoed
ter plaatse voor de stuurman van het schip, die door
de afgeknapte mast geraakt was. 
Met lichte verwondingen werd hij voor nadere controle
naar het MCL gebracht. 
Aan boord van de Voorwaarts Voorwaarts was een mini
tentoonstelling over de reddingsboot De Gebroeders Luden. 
Omdat de Luden dit jaar 65 jaar bestaat. 
Dit is een model van de Luden. De echte Luden lag ook in de 
Zuiderhaven en kon bezichtigd worden.

Het was weer een erg leuke Dag van de Groninger Geschiedenis.
Omdat mijn zoon het op een gegeven moment wel gezien had,
zijn we daarna naar de Bieb gefietst waar we in een drukte 
terecht kwamen: Kinderboekenweek met allemaal leuke
dingen op de kinderafdeling. 
En zo hadden we een onwijs leuke zaterdag. 

Bronnen: Groninger Archieven, Gemeente Groningen, Bronsmotorenmuseum, 112 Groningen.


zaterdag 26 september 2015

Sisi-tentoonstelling op Paleis het Loo

Romy Schneider
(foto van het internet geplukt)

Wie raakte als meisje niet in vervoering van de beroemde Sissi-films met Romy Schneider en Karl Heinz Böhm? Ik in ieder geval wel en ik werd zonder het te weten, net zo'n fan van Romy Schneider, als mijn moeder als kind was. Bij mijn tante (zus van mijn moeder) kon ik naar hartelust tig keer diverse films bekijken zoals 'Die Deutschmeister", 'Mädschenjahre einer Köningin" en 'Wenn der Weiße flieder wieder blüht", omdat zij al video had (betamax, dus alles raakte verloren, toen men overging op VHS).
(foto van het internet geplukt)

Natuurlijk heb ik ondertussen de DVD's van Sissi, maar de andere films van Romy Schneider kon ik moeilijk vinden. Wat was ik blij, toen ik 'Die Deutschmeister' tegen het lijf liep en na jaren weer kon kijken en het nog mee wist te zingen ook :-).
De echte Sisi (30 jaar)
Keizerin Elisabeth van Oostenrijk
(foto van het internet geplukt)

Ergens in mijn pubertijd las ik een boek over het ware leven van Sisi en was de terleurstelling groot dat de films van filmregisseur Ernst Marischka, zwaar geromantiseerd waren en dat Sisi met één S is in het midden ipv twee. Ze had niet zo'n romantisch leven al hield haar man wel zielsveel van haar. De teleurstelling was natuurlijk ook groot, toen ik las, dat Frans Jozef vreemd ging. 
(links Sophie en Frans Jozef en rechts een enorme wandfoto
dit is te zien op de tentoonstelling op Paleis het Loo,
foto heb ik van internet geplukt)

Wat wel waar bleek te zijn in de films van Ernst Marischka, was de harde ambitieuze schoonmoeder. En dat die verschrikkelijke schoonmoeder, de opvoeding van de kinderen op zich nam. En zo prettig was de opvoeding niet die Sophie voor met name Rudolph in gedachten had. 
(Rudolph in 1861, foto van internet geplukt)

Op de tentoonstelling op Paleis het Loo heb ik lang in de ogen van Rudolph, op de foto staan kijken. Ik zie een ongelukkig kind, dat geen kind mag zijn. Hij schijnt een heel gevoelig kind te zijn geweest. Sisi hoorde uiteindelijk over het één en ander (net na zijn 7e verjaardag) en eiste dat de spartaanse opvoeding van haar zoon ophield. Ze stelde haar man Franz Jozef voor een ultimatum: óf ze ging bij hem weg óf zij mocht over de opvoeding van hun zoon beslissen. Franz Jozef koos voor het laatste. Hierdoor kreeg Rudolf een veel aangenamere jeugd en daar was hij zijn moeder voor altijd dankbaar voor. 
In 1889 overleed Rudolph op 30 jarige leeftijd in het jachtslot Mayerling, samen met zijn maîtresse Marie von Vetsera(17). Er wordt aangenomen, dat hij haar eerst heeft vermoord en daarna heeft hij de revolver op zichzelf gericht. Zowel Marie als Rudolph lieten afscheidsbrieven achter. 
Vanaf de dood van Rudolph, droeg Sisi alleen nog maar zwart en nam ze afstand van al haar sieraden. Zij voelde zich schuldig aan de dood van haar zoon. Ze werd nog rustelozer met haar gereis en daardoor was ze vrijwel nooit meer in Wenen. 
Altijd is het jammer, als je op een tentoonstelling geen foto's mag maken. En altijd komt het doordat een bruikleen-eigenaar geen toestemming voor foto's heeft gegeven. Qua snelheid met over een tentoonstelling lopen, maakt het voor mij niet uit, want ik lees alle teksten. Maar ik kan er wel enorm van balen. 
(foto van het internet geplukt)
Deze foto was ook te zien op de tentoonstelling, maar dan met een beeld van de hond er voor. En dat was een prachtig beeld, die ik heeeeeel graag op de foto had willen zetten. En ik vind het jammer, dat ik de naam van zowel de hond, als het ras al weer vergeten ben. Sisi hield heel veel van dieren en door haar liepen er ook aardig wat dieren rond op het paleis, dit tot ergernis van Sophie.

(foto's vd tentoonstelling van het internet geplukt)

Het prachtige schilderij van Franz Xaver Winterhalter, waarop Sisi haar prachtige sterrenjurk en met diamanten edelweisssterren in haar haar staat afgebeeld. Dit schilderij is in bruikleen van de Hofburg in Wenen en heb ik met mijn moeder al eens in het echt mogen bewonderen. De kop met haar die op de tentoonstelling te zien is, heeft een door Swarovski gereconstrueerde edelweisssterren van kristal in het haar. 

(foto van de tentoonstelling van het internet geplukt)

Nu we het toch over het haar van Sisi hebben, haar haar was enkellang en woog 5kg. Ze waste het met eieren en cognac en ik weet alleen niet meer of dit nu 1x of 2x per week was. Wel kan ik me herinneren van het tekstbordje, dat het uren duurde om het haar te drogen en het dus zowat een dag in beslag nam. 

(foto van de tentoonstelling van het internet geplukt)
De beroemde foto van Sisi met een knoop in haar 
enkellange haar.

(foto van het internet geplukt)

Op het schilderij van Georg Raab, dat hij schilderde in 1879 naar aanleiding van het 25 jarig huwelijk van keizer Franz Joseph en keizerin Elisabeth, draagt Sisi een sieradenset met robijnen. De set bestond uit een diadeem, een collier, een corsage en een armband en was oorspronkelijk een huwelijksgift van keizerin Maria Theresia aan haar dochter Marie Antionette in 1770. In 1801 (sommige bronnen vermelden 1787) keerden de juwelen terug in de Schatzkammer.
     Op 1 november 1918 haalde graaf Leopold Berchtold, hoofdkamerheer van keizer Karl I, het uit de Schatzkammer. Op 4 november 1918 werden de juwelen naar Zwitserland gebracht. In 1919 werd aan de Zwitserse juwelier Alphonse de Sondheimer opdracht gegeven de juwelen te verkopen. Volgens hem zijn de juwelen uit elkaar gehaald en verkocht, omdat ze als set onverkoopbaar bleken. Tot op heden wordt dit ontkent door de familie von Habsburg. Zij zeggen dat ze tijdens de ballingschap van de keizerlijke familie zijn gestolen. 

(foto van het internet geplukt)

De firma Swarovski heeft de juwelenset gereconstrueerd en aan het Sisi museum in Wenen geschonken. 

(foto van het internet geplukt)

Ik heb wel even een tijdje bij deze gereconstrueerde juwelenset staan kijken. Prachtig hoe het uitkomt op de zwarte presentatie. Maar oooooooohhhh wat had ik dit graag zelf op de foto gezet :-). En dat terwijl ik zelf helemaal niet van sieraden hou om te dragen. 

 
(foto'svan het internet geplukt)
Ook dit was te zien op de tentoonstelling.

(foto van het internet geplukt)
Eén van de weinig jurken op de tentoonstelling.

(foto van het internet geplukt)

De bizar slanke taille van Sisi mat 51cm. Er wordt vaak beweerd dat ze aan anorexia leed, met haar strenge regime van sporten en dieet. Zij was 1.72 meter lang en woog in het algemeen tussen de 45 en 50 kg (als ze niet zwanger was). Toen er voor het eerst sporttoestellen werden besteld voor de Hofburg, dacht men dat deze voor Franz Jozef en andere heren bedoeld waren. Men was dan ook zeer verbaasd toen men vernam dat Sisi deze gebruikte. Toen mijn moeder en ik de Hofburg bezochten, hebben we dit ook gezien. Nu lees ik wel vaker, dat men denkt dat Sisi anorexia had, maar ik vraag me af hoe ze dan ins hemelsnaam zulk mooi lang haar gehad moet kunnen hebben. Iemand die niet gezond is, kan je zien aan het haar.... al ben ik een leek. 

(foto van het internet geplukt)

Mijn moeder en ik waren het meteen met elkaar eens, dat dit ons een heerlijke badjas leek. Lekker lang en heerlijk om je in te verstoppen :-). 

 
(foto's van het internet geplukt)

De tentoonstelling op het Loo begon met deze koets met paarden ervoor en op de gele wand de tijdlijn van het leven en huwelijk van Sisi. 

Verder was er nog te zien op de tentoonstelling op het Loo: 

(foto van het internet geplukt)
Een barbiepop uit de jaren '90 van de vorige eeuw,
die toen 80 gulden koste. En nu vast meer waard is,
want limited edition. 
 
(foto's van het internet geplukt)

En natuurlijk was er ook een deel van de expositie ingericht naar de film
met Romy Schneider. Met filmposters en foto's en zelfs een samenvatting 
van de films. 
Karl Heinz Böhm met Romy Schneider als
Franz Jozef en Sissi. 

De moord op Sisi

Op 10 september 1898 werd Sisi in Genêve door de Italiaanse anarchist Luigi Lucheni met een geslepen vijl doodgestoken. Hij had nog snel onder haar parasol gekeken om te kijken of ze het echt was, en stompte, met in zijn hand een vijl, hard op de borst van Sisi. Ze viel, stond op, fatsoeneerde haar kapsel en liep vervolgens nog honderd meter naar de boot en zakte op de boot in elkaar, waar ze nog even bij kennis kwam. De scherpe vijl had een kleine wond in het hartzakje gemaakt en op de huid was maar een kleine druppel bloed te zien, maar de keizerin stierf aan een inwendige bloeding op 60 jarige leeftijd. Ze werd op 17 september in 1898 in de Kapuzinergruft te Wenen bijgezet. Lucheni werd tot levenslang veroordeeld, maar hing zich in 1910 op met zijn eigen riem. 

(foto van het internet geplukt)
In de Kapuzinergruft staan naast de sarcofaag van Franz Jozef; 
links Elisabeth en rechts Rudolph. 

Nu is dit natuurlijk een triest einde zo aan een blog, daarom wil ik nog iets vertellen met een lach.
Ik heb gister na mijn bezoek aan Het Loo ook nog even in de museumwinkel lopen snuffelen. Daar stond een replica van het beeld van Wilhelmina (zie foto hier onder) die op het plein voor de Grote kerk van Apeldoorn staat. Voor maar een luttel bedrag van ruim drieduizend euro ughe ughe. 
(eigen foto's uit 2003 toen nog analoog)

Twee dames stonden dit beeld te bewonderen in de museumwinkel van Het Loo en ik hoorde de ene dame tegen de andere zeggen "Ach kijk, dat is Sisi" hahaha Ondanks dat ik hen ook op de tentoonstelling had zien lopen, zagen ze vast niet, dat dit Wilhelmina is en dat die duidelijk een grotere taille had (en ik neem aan gezonder) dan Sisi vroeger had. Onze voormalige stoere koningin zou vast ook even hebben moeten lachen ;-) 




Bronnen: keizerinelisabeth.wordpress.com, Paleis het Loo 

vrijdag 28 augustus 2015

Bommen Berend

Op 28 augustus vieren we in Groningen het Groningens Ontzet
of De Achtentwintigste (wat de officiële benamingen zijn),
maar hier is het vooral bekend onder de naam Bommen Berend.
Terwijl dat laatste de bijnaam  van de vijand was.
 Al is het verkeerd, dat een feest naar
de vijand heet, het bekt gewoon lekker :-).

Sinds dit jaar (2015) is Gronings Ontzet nationaal erfgoed.
Vandaag ('s middags) wordt het feest tijdens een bijeenkomst
op het stadhuis bijgeschreven op de lijst van Het Nederlands
centrum voor volkscultuur en immaterieel erfgoed en
verbindt Unesco zijn naam aan de lijst.
Ik als Haagse was vooral bekend met Leidens Ontzet en we 
verkochten in de week van 3 oktober bij de Konmar, 
dan ook Hutspot, wat hier echt bij hoort. Het gekke is, dat ik 
nooit in Leiden ben geweest op 3 oktober. 
Het vaandel van de Koninklijke Vereeniging
voor Volksvermaken die in Groningen de festiviteiten regelt/verzorgd.
Dit doen zij sinds 26 juni 1874.
Zij verzorgen ook altijd de Sinterklaasintocht.

Vanaf dat ik in 2004 in Groningen woon, heb ik elk jaar wel 
Bommen Berend gevierd, behalve op die dagen dat ik moest
werken. Niet alle bedrijven zijn meer dicht op deze dag. 

In Den Haag kregen we altijd vrij met Prinsjesdag (de scholen)
en hier zijn de scholen dus vrij met Bommen Berend. 
Er zijn dan allerlei activiteiten in de stad en er is Kermis. 

Het Rampjaar 1672 (erg bekend van geschiedenisles op school).
In dat jaar begon de Hollandse Oorlog en werd de Republiek der
Zeven Verenigde Nederlanden aangevallen door Engeland,
Frankrijk en de bisdommen Münster en Keulen. 

In Groningen vond het beleg door Bernhard von Galen
(de bisschop van Münster) plaats.
In dat jaar hadden we nog de Juliaanse kalender en was
het op dat moment 17 augustus. Na een beleg van 5 weken, gaf de 
bisschop zijn troepen de opdracht zich terug te trekken.

Niet minder dan 5000 bommen en granaten, duizenden zware keistenen,
ontelbare gloeiende kogels waren binnen de stad geworpen.
Aan de zijde van de vijand sneuvelden er 4600 man
en velen liepen tijdens het beleg over naar de Stad of naar elders.
De stad had nog geen 100 doden te betreuren.

Het peerdenspul (foto uit 2012)

Het feest Bommen Berend, wordt vanaf 1700
(na de invoering van de Gregoriaanse kalender), op 28 augustus
gevierd. Alleen wanneer het op een zondag valt, dan
worden de festiviteiten verplaatst naar de zaterdag ervoor.
Sinds 1857 maken paarden een belangrijk
onderdeel uit van de festiviteiten. 
Zo is er een paardenkeuring en zijn er drafwedstrijden. 

De bisschop gebruikte veelvuldig kanonnen en bommen,
voor die tijd het modernste wapentuig, waarmee hij aanzienlijke
schade aanbracht binnen stadsmuren. Daardoor kreeg hij
de bijnaam Bommen Berend van de Groningers.
 Carl von Rabenhaupt, zijn borstbeeld aan de zijkant
van het stadhuis, krijgt elk jaar op 28 augustus bloemen. 
in de kleuren van de Groningervlag.
Dat is het eerste wat men doet op Bommen Berend.

Carl von Rabenhaupt was door de Drenten benoemd tot
Burgemeester van Groningen en drost van Drenthe.
 Hij had ook al de leiding op zich genomen van de Groninger verdediging. 

Rabenhaupt liet de omliggende veengebieden en de Drentse beekdalen
onder water zetten (geínundeerd). 
Bommen Berend trok via de Hondsrug naar de stad,
over de eeuwenoude heerweg die van Groningen liep naar het 
Westfaalse achterland. 

De bommen van Bommen Berend raakten vooral de zuidkant van de stad,
terwijl het noorden van de stad buiten het bereik van zijn geschut 
bleef. De nieuwe omwalling van de stad, die was aangelegd 
bij de uitleg, bewees zijn waarde. 

Op 17 augustus zag Von Galen zich genoodzaakt
zich terug te trekken, met slechts de helft van zijn 24.000
man tellende leger. 

De Groninger zegepraal is voor Vondel 
reden tot een lofzang en voor Den Haag een
lichtpunt in dit rampjaar, waarin de regering radeloos,
het volk redeloos en het land reddeloos lijkt.
"Atlas inter caput exulit urbes"
(Zij stak boven de voorname steden het hoofd uit,
schreef Vondel). 

De Engelsen worden door de Nederlandse vloot van zee
geveegd en het Franse leger strandt op de Hollandse 
waterlinie en het Keulse leger loop vast in de Groninger modder.
Carel von Rabenhaupt, had zeker 20 zware kanonnen,
waaronder de befaamde Grootte Griet. Op de plek waar dit beroemde kanon
stond aan de zuidkant van de Grote Markt, zit nu het gelijknamige café.

,,Groote Griet" ben ik gehieten 
om wijd en weer kan ik wel schieten. 
Ik kreeg een kogel in mijn mond.
Ik schoot hem door de Haarder toren
en toen, nog zeven voet in de grond.

,,Groote Griet" is de naam 
van dit enorme kanon. 
Waarmee Rabenhaupt in 1672
De stad Groningen verdedigde
tegen de aanvallen van de
Bisschop van Münster. "

In het huidige stadhuis, in het gedeelte waar bezoekers normaal
niet kunnen komen. Hangt in het trappenhuis een gedicht
over een Berend die jarig is op Gronings Ontzet

In het Groninger Museum hangt een portret van Rabenhaupt
En ze hebben daar Groningen Noodmunten uit 1672 liggen,
die later functioneerden als herdenkingsmunten. 

Op het stadhuis (sinds 1920), op de Grote Markt, hangt dit symbool
van het feest Bommen Berend met daarop het Peerdenspul
en een aantal bekende Groningers van vroeger.
Het schilderij is gemaakt door Otto Eerelman.

Otto Eerelman had al eerder iets getekend.
Namelijk deze herdenkingsprent '200 jaar Groningens Ontzet'
in 1872. (www.beeldbankgroningen.nl).

Bommen Berend wordt al gevierd vanaf 28 augustus 1673,
tot de Franse troepen in 1795 daar een einde aan maken.
Die willen namelijk niet, dat lokale historische gebeurtenissen
herdacht en gevierd werden. 
In 1835 probeerde men het feest weer nieuw leven in te blazen.
Op 14 juli 1838 vroegen 125 ingezetenen de Raad van de stad om de 
gedenkdag weer jaarlijks te mogen vieren. Dat mocht,
maar het gemeentebestuur deed niet mee en weigerde financiële steun. 
Het zou tot 1854 duren, voordat er van stadswege enige subsidie
werd verleend. Toen al werd de dag afgesloten met vuurwerk.
Vanaf 1843 verscheen voor het eerst de harddraverij op het
programma. En vanaf 1851 vonden de eerste keuringen plaats. 
En vanaf 1854 staat de kermis ook vast op het programma.

Er werd geen feest gevierd tijdens de cholera (1866) en
tijdens het oorlogsgevaar (1870). 
Vanwege het uitbreken van WO I werd in 1914 geen
feest gevierd. Het jaar daarop wel weer, maar zonder
zomerkermis. Ook tijdens WO II werd er geen 
Bommen Berend gevierd. 

Bronnen:
-Wikipedia
- Dagblad van het Noorden
-Koninklijke Vereeniging voor Volksvermaken in Groningen
- www.geschiedenisbeleven.nl
- 'Rondblikken, van Bommen Berend tot Groninger bier' van J.A. Bodewes.



BJ Blommers

  Het grafmonument voor kunstschilder 𝗕.𝗝. 𝗕𝗹𝗼𝗺𝗺𝗲𝗿𝘀 (1845- 1914), die o.a. het vissers- en strandleven in Scheveningen en Katwijk ...