woensdag 3 oktober 2012

Nieuwe kerk - Groningen


Daar waar de 'Strete' of Boteringestraat zich splitste in een weg
naar Adorp en één naar Bedum, bevond zich in de 16e eeuw een kapel
en een kerkhof. Echt nieuw was het 'nieuwe kerckhoff' in 1623 (ivm de pest) dus niet.
Ook de nieuwe kerk was niet nieuw, alleen de financiering bleek een groot struikelblok.
De bedoeling was dat de kerk het buitenwerk van de nieuwe kerk in 's Gravenhage en de
nieuwe ronde kerk van Leyden zou hebben, maar 6 jaar na die beslissing werd het een
rond model van de in 1623 voltooide Amsterdamse Noorderkerk.
IMG_9652 picture by Zaqina
Begin augustus 2009 was ik al foto's gaan nemen van de buitenkant
van de Nieuwe Kerk, maar met Monumentendag 2009 zijn we binnen gaan kijken.
Sinds de Fransen is de toren van de gemeente en niet meer van de kerk zelf.
IMG_0296.jpg picture by Zaqina
De toren is alleen te beklimmen met Monumentendag, dus dat
heb ik gedaan. Maar de smalste trap die ik ooit beklommen heb
en volgens mij ook de stijlste... ik paste op de terug weg maar net
met mijn heupen door de bocht hahahaha.
 PICT3605 picture by ZaqinaIMG_9663.jpg picture by Zaqina
Dak-details
IMG_9655 picture by Zaqina
(bewoond deel)
Op 7 juni 1660 legden de 4 regerende burgemeesters de 4 eerste stenen, elk op een hoek.
Het grondplan van de kerk heeft de vorm van een Grieks kruis.
Tussen de vleugels van het kruis waren de dienstgebouwen of huisjes,
waarvan er drie bewoond werden door een politiemeester, koster en doodgraver.
IMG_0276.jpg picture by Zaqina
Net als in andere grote kerken kregen ook hier de Stad, de Raad, de Ommelanden
en de officieren ieder hun eigen, fraai gebeeldhouwde, gestoelte.
 IMG_0277.jpg picture by ZaqinaIMG_0282.jpg picture by Zaqina
Doordat in de Franse tijd kerk en staat werden gescheiden, schoten de kerkelijke
middelen nadien regelmatig tekort. Het ging allemaal niet meer van een
leien dakje: lei werd in 1860 vervangen door zink en glas-in-lood door gewoon glas.
Pas vanaf 1952 kreeg de kerk stukje bij beetje veel van haar oorspronkelijke vorm
terug. Zo werd op drie van de vier gevels de in 1860 verwijderde zachte
gevelsteen terruggebracht.
De restauratie verliep in 5 fasen en was klaar in 1977.
De kerk wordt nog steeds gebruikt voor kerkdiensten.
IMG_9653.jpg picture by Zaqina
Boven de deur staat:
'Comt laett ons op gaen tot den bergh des Heeren,
tot den huyse des Godts Jacobs.
Op dat hij ons leere van fijne wegen,
ende dat wij wandelen in fijne paden.'
IMG_9651 picture by Zaqina
Tevens een fijn pad naar de kerk toe.
IMG_0269.jpg picture by Zaqina
Timpe-orgel (1831)
Het orgel werd pas ruim anderhalve eeuw na de bouw van de kerk geplaatst.
De orgelmaker Johan Wilhelmus Timpe (1770-1837) was afkomstig uit
het Duitse dorpje Glane. Het orgel is 15m hoog en weegt ca. 6 ton.
IMG_0271.jpg picture by Zaqina
(detail van het orgel).
IMG_0270.jpg picture by Zaqina
Mooie kroonluchter.
IMG_0274.jpg picture by Zaqina
Het kansel uit 1644 verraadt met de Korinthische zuiltjes zijn
renaissancestijl. Het snijwerk bevat motieven die verwijzen naar het thema
tijd-en-eeuwigheid. Zandloper, gevleugeld doodshoofd en in het midden de adelaar.
De adelaar heeft wellicht te maken met de dubbele adelaar in het wapen
van de stad Groningen. Maar hij kan ook verwijzen naar Psalm 103-5:
'Hij overlaadt u met schoonheid en geluk,
uw jeugd vernieuwt zich als een adelaar"
IMG_0283.jpg picture by Zaqina
De eikenhouten tongewelven van de hoofdbeuken zijn 21,5 meter boven de
vloer, voorzien van gordelbogen die versierd zijn met rozetpanelen die allemaal
net iets verschillen. Ze komen samen in het centrale gewelf dat rust op
4 pijlers. Elk van die kolommen vormt met de driekwart pijlers in de muren kleine
driehoekige ruimten die zich 13 meter boven de vloer sluiten.
Door deze kleine zijbeuken lijkt de centrale ruimte veel groter en opener
dan in werkelijkheid het geval is, met geweldige effecten voor lichtval en akoestiek.
(bron: oa van wat in de kerk zelf er over te lezen was)

Geen opmerkingen:

De Burger en de hoer - Lotte van de Pol

De afgelopen 2 dagen las ik het boek 'De Burger en de hoer" van Lotte van de Pol. Prostitutie in Amsterdam. Het mooie is, dat er in...